Ons, Has ve Gram Altın Fiyatı Arasındaki İlişki

Has altın nedir, ons altın kaç gramdır ve gram altın fiyatı ons fiyatından nasıl türetilir? Bu yazıda ons, has ve gram arasındaki hesap zinciri, dolar kurunun rolü ve ürün fiyatlarının bu zincirden nasıl çıktığı açıklanıyor.

12 dk okuma
Ons, Has ve Gram Altın Fiyatı Arasındaki İlişki

Has altın nedir sorusu, altın fiyatlarını anlamak isteyen herkesin karşısına çıkar. Has altın, saf altını ifade eder; Türkiye'de gram altın, ziynet ve takı fiyatlarının tamamı has altın fiyatından türetilir. Has altın fiyatı ise uluslararası piyasada ons cinsinden işlem gören altının dolar fiyatı ile dolar/TL kurundan hesaplanır. Ons, has ve gram arasındaki bu zinciri bilmek, fiyat sayfalarındaki rakamları okumayı ve ürünler arasında karşılaştırma yapmayı kolaylaştırır.

Bu yazıda ons altının kaç gram olduğunu, has altın fiyatının nasıl hesaplandığını, gram altın ile has altın arasındaki farkı ve ziynet ile takı fiyatlarının bu zincire nasıl bağlandığını açıklıyoruz. Yazıda fiyat rakamı verilmez; güncel değerleri canlı fiyatlar sayfamızdan takip edebilirsiniz. Yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir.

Ons Altın Nedir, Kaç Gramdır?

Ons, uluslararası kıymetli maden piyasalarında kullanılan ağırlık birimidir. Altın için kullanılan birim "troy ons"tur ve 31,1035 grama eşittir. Günlük hayatta kullanılan ons (avoirdupois ons) 28,35 gramdır; altın fiyatlarında bu değil, troy ons esas alınır.

Ons altın fiyatı, dünya genelinde dolar cinsinden ifade edilir ve Londra ile New York başta olmak üzere uluslararası piyasalarda belirlenir. Türkiye'deki tüm altın fiyatlarının başlangıç noktası bu ons fiyatıdır. Ons fiyatı yükseldiğinde, kur sabit kalsa bile gram altın fiyatı yükselir; ons fiyatı sabit kalırken dolar/TL kuru yükseldiğinde de gram altın fiyatı yükselir.

BirimGram karşılığıKullanım alanı
Troy ons31,1035 gUluslararası altın fiyatı
Gram1 gTürkiye perakende piyasası
Kilogram1.000 gToptan ve rafineri işlemleri

Has Altın Nedir?

Bir gram has altının büyüteçle incelenmesi
Bir gram has altının büyüteçle incelenmesi

Has altın, alaşım içermeyen saf altındır. Türkiye piyasasında "has" ifadesi iki anlamda kullanılır. Birincisi ürün tanımıdır: 24 ayar, 995 veya 999,9 milyemli altın "has altın" olarak anılır. İkincisi fiyat tanımıdır: "has altın fiyatı", 1 gram saf altının TL karşılığıdır ve tüm ürün fiyatlarının temel referansıdır.

Bir ürünün "has karşılığı" ise o ürünün içindeki saf altın miktarıdır. 24 ayar külçede has karşılığı ağırlığa eşittir. 22 ayar üründe has karşılığı, ağırlığın 0,916 ile çarpımıdır. 18 ayarda katsayı 0,750, 14 ayarda 0,585'tir. Has karşılığı, farklı ayardaki ürünleri aynı ölçekte karşılaştırmanın tek yoludur. Ayar ve milyem kavramlarını 22 ayar 24 ayar altın farkı ve milyem nedir yazılarımızda ayrıntılı açıkladık.

Has fiyatı kim belirler?

Has altın fiyatı tek bir kurum tarafından ilan edilmez; ons fiyatı ve kurdan matematiksel olarak türetilir. Türkiye'de Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası ile İstanbul Kapalıçarşı'daki toptan işlemler bu türetilmiş fiyatın etrafında oluşur ve kuyumcuların referans aldığı has fiyatı bu piyasalarda şekillenir. Kuyumcu, has fiyatının üzerine kendi payını ve ürünün işçiliğini ekleyerek satış fiyatını oluşturur.

Gram Altın Fiyatı Nasıl Hesaplanır?

Ons fiyatından gram altın fiyatına ulaşmak üç adımlık bir hesaptır:

  1. Ons fiyatını grama çevirin: Ons altının dolar fiyatı 31,1035'e bölünür. Sonuç, 1 gram saf altının dolar fiyatıdır.
  2. Dolara kur uygulayın: Bulunan değer dolar/TL kuru ile çarpılır. Sonuç, 1 gram has altının TL fiyatıdır.
  3. Milyem düzeltmesi yapın: Ürün 999,9 milyemli ise has fiyat doğrudan geçerlidir. 995 milyemli üründe has fiyat 0,995 ile çarpılır.

Bu hesabın sonucu has altının teorik gram fiyatıdır. Piyasada gördüğünüz gram altın satış fiyatı, bu teorik değerin üzerine rafineri ambalajı, sertifika ve satıcı payı eklenmiş halidir. Bu paylar külçede dardır; bu nedenle gram altın fiyatı, has fiyatına en yakın ürün fiyatıdır.

Sertifikalı külçe altın seçeneklerimiz:

Ons, Kur ve Gram: Üç Değişkenli Denklem

Gram altın fiyatı iki bağımsız değişkene bağlıdır: ons fiyatı ve dolar/TL kuru. Bu iki değişken birbirinden bağımsız hareket edebilir ve gram fiyatı üzerindeki etkileri birleşir.

Ons fiyatıDolar/TL kuruGram altın fiyatı
YükselirSabitYükselir
SabitYükselirYükselir
YükselirYükselirHer ikisinin etkisiyle daha çok yükselir
DüşerYükselirEtkiler birbirini kısmen dengeler; net yön büyüklüklere bağlıdır
YükselirDüşerEtkiler birbirini kısmen dengeler; net yön büyüklüklere bağlıdır

Bu tablo, Türkiye'de gram altının neden ons altından farklı bir seyir izleyebildiğini açıklar. Ons fiyatı dolar bazında düşerken gram altın fiyatı TL bazında yükselebilir; bunun nedeni kurdaki artıştır. Tersine, ons fiyatı yükselirken kur düşüyorsa gram fiyatı yatay kalabilir. Fiyatı etkileyen değişkenlerin tamamını altın fiyatını etkileyen faktörler yazımızda ele aldık.

Ziynet ve Takı Fiyatları Bu Zincire Nasıl Bağlanır?

Külçe altın, çeyrek altın ve çiçekli bilezik
Külçe altın, çeyrek altın ve çiçekli bilezik

Ziynet altın ve takı fiyatları da aynı zincirden türetilir; ancak iki ek adım vardır: milyem düzeltmesi ve işçilik.

  • Ziynet altın: Çeyrek altının standart gramajı has fiyatı ile çarpılır, ardından 0,916 milyem düzeltmesi uygulanır; sonuç çeyreğin has karşılığıdır. Üzerine darphane ve satıcı işçiliği eklenir. Gramajlar için ziynet altın nedir yazımıza bakabilirsiniz.
  • Bilezik: Bileziğin gramajı has fiyatı ile çarpılır, 0,916 düzeltmesi yapılır ve modelin işçiliği eklenir. İşçilik milyem, yüzde veya gram başı olarak ifade edilebilir. Hesap örnekleri bilezik fiyatı nasıl hesaplanır yazımızda.
  • Kolye, yüzük, alyans: 18 ayarda 0,750, 14 ayarda 0,585 düzeltmesi uygulanır; işçilik payı toplam fiyat içinde daha yüksek bir oran tutar.

Has karşılığı ile karşılaştırma örneği

Rakamsız bir örnek: elinizde 24 ayar 10 gram külçe ve 22 ayar 10 gram bilezik olsun. Külçenin has karşılığı 10 gramdır; bileziğin has karşılığı 10 x 0,916 = 9,16 gramdır. İki ürün aynı ağırlıkta olsa da bilezikte 0,84 gram daha az saf altın vardır. Bileziğin fiyatı buna rağmen külçeye yakın veya üzerinde olabilir; aradaki fark işçiliktir. Geri satışta külçe has karşılığının tamamını, bilezik ise has karşılığını ve işçiliğin yalnızca bir kısmını geri alır.

Bu nedenle bir bileziğin gram fiyatı ile gram altının fiyatı doğrudan karşılaştırılamaz. Karşılaştırma için önce her ürünün has karşılığı bulunmalı, sonra has karşılığı üzerine ödenen fark hesaplanmalıdır. İşçilik modellerini altında işçilik nedir yazımızda anlattık.

Alış ve Satış Fiyatı Zincirin Neresinde?

Has fiyatı tek bir değerdir; ancak piyasada her ürün için alış ve satış olmak üzere iki fiyat görürsünüz. Satıcı, has fiyatının bir miktar üzerinde satar ve bir miktar altında alır. Aradaki fark alış-satış farkı, yani makastır. Makas, has fiyatından bağımsız olarak satıcının belirlediği bir aralıktır ve piyasa hareketliyken genişler.

Fiyat sayfalarını okurken şunu bilmek yeterlidir: satış fiyatı sizin alırken ödediğiniz, alış fiyatı sizin satarken alacağınız tutardır. Her ikisi de has fiyatının etrafında oluşur. Makası ayrıntılı olarak altın alış satış farkı nedir yazımızda ele aldık.

Fiyat Sayfası Nasıl Okunur?

Bir fiyat sayfasında genellikle şu satırlar bulunur: ons altın (dolar), dolar/TL kuru, has altın (TL/gram), gram altın alış ve satış, çeyrek, yarım ve tam altın alış ve satış. Bu satırların ilişkisi yukarıdaki zincirin kendisidir:

  1. Ons ve kur satırları girdidir.
  2. Has altın satırı bu iki girdiden türetilir.
  3. Gram altın satırı has fiyatına dar bir pay eklenmiş halidir.
  4. Ziynet satırları has fiyatına milyem düzeltmesi ve işçilik eklenmiş halidir.

Sayfadaki değerler gün içinde sürekli güncellenir. Sipariş verirken hangi anın fiyatının esas alındığı önemlidir. Sarraf Altıntop'ta sipariş anındaki fiyat belirli bir süre sabit tutulur. Fiyat sabitleme mekanizmasını online altın siparişinde fiyat sabitleme yazımızda açıkladık.

Kilogram, Toptan ve Perakende Fiyat

Zincirin üst halkasında toptan piyasa yer alır. Rafineriler ve toptancılar altını kilogram bazında alıp satar; bu fiyat, has fiyatına çok yakın ve dar bir farkla oluşur. Kuyumcular ihtiyaç duydukları külçe ve ziynet ürünlerini bu toptan piyasadan temin eder. Perakende fiyat, toptan fiyatın üzerine mağaza payı, ambalaj ve sertifika maliyeti eklenerek oluşur.

Bu katmanlı yapı, aynı gün farklı satıcıların birbirine yakın ama aynı olmayan fiyatlar vermesini açıklar. Satıcılar has fiyatını değil, üzerine ekledikleri payı belirler. Bu nedenle satıcılar arasında karşılaştırma yaparken has fiyatı değil, has fiyatına eklenen fark ve alış-satış makası kıyaslanmalıdır. Konya piyasasında fiyatın nasıl oluştuğunu Konya'da altın fiyatları nasıl belirlenir yazımızda yerel örneklerle ele aldık.

Fiyat neden gün içinde değişir?

Ons fiyatı uluslararası piyasalarda günün büyük bölümünde kesintisiz işlem görür; dolar/TL kuru da sürekli değişir. İki girdi sürekli değiştiği için türetilen has ve gram fiyatı da sürekli güncellenir. Kuyumcular fiyat ekranlarını bu güncellemelere göre otomatik olarak yeniler. Piyasanın kapalı olduğu hafta sonlarında fiyatlar genellikle cuma kapanışında sabitlenir ve pazartesi açılışta yeniden hareketlenir. Bu, hafta sonu verilen siparişlerde hangi fiyatın esas alındığının netleştirilmesini gerektirir.

Sık Karşılaşılan Yanlış Anlamalar

  • "Ons düştü, gram da düşmeli": Kur yükseldiyse gram fiyatı düşmeyebilir. İki değişken birlikte değerlendirilmelidir.
  • "Has fiyatı ile gram fiyatı aynı": Has fiyatı teorik değerdir; gram altın satış fiyatı bunun üzerine dar bir pay eklenmiş halidir.
  • "Çeyreğin gram fiyatı gram altından pahalı, demek ki kandırılıyorum": Çeyrek 22 ayardır ve işçilik içerir; karşılaştırma has karşılığı üzerinden yapılmalıdır.
  • "Ons 28 gramdır": Altında troy ons kullanılır ve 31,1035 gramdır.
  • "Fiyat sabit bir yerden ilan edilir": Has fiyatı ons ve kurdan türetilir; sabit bir ilan makamı yoktur.

Sık Sorulan Sorular

Has altın nedir?

Alaşım içermeyen saf altındır. Fiyat bağlamında "has altın fiyatı", 1 gram saf altının TL karşılığıdır ve tüm ürün fiyatlarının temel referansıdır.

Ons altın kaç gramdır?

Altın fiyatlarında kullanılan troy ons 31,1035 gramdır. Günlük hayattaki 28,35 gramlık ons altın için kullanılmaz.

Has altın fiyatı nasıl hesaplanır?

Ons altının dolar fiyatı 31,1035'e bölünür, dolar/TL kuru ile çarpılır. Sonuç 1 gram has altının TL fiyatıdır. 995 milyemli üründe bu değer 0,995 ile çarpılır.

Gram altın has altın mıdır?

Evet. Gram altın, 24 ayar saf altının gram cinsinden satılan halidir; milyemi 995 veya 999,9'dur. Satış fiyatı has fiyatına dar bir satıcı payı eklenmiş halidir.

Ons yükselirken gram altın neden düşebilir?

Dolar/TL kuru düştüğünde ons artışının etkisi kısmen veya tamamen dengelenir. Gram fiyatı iki değişkenin bileşik sonucudur.

22 ayar ürünün has karşılığı nasıl bulunur?

Ürünün gramajı 0,916 ile çarpılır. Örneğin bir bileziğin has karşılığı, gramajının 0,916 katıdır; fiyatı bu has karşılığının has fiyatı ile çarpımına işçilik eklenerek oluşur.

Ons, has ve gram arasındaki ilişki basit bir hesap zinciridir: ons fiyatı grama çevrilir, kur uygulanır, milyem düzeltilir ve ürüne göre işçilik eklenir. Bu zinciri bilen bir alıcı, fiyat sayfasındaki her satırı okuyabilir ve ürünleri has karşılığı üzerinden karşılaştırabilir. Güncel değerler için canlı fiyatlar sayfamızı, sertifikalı ürünler için Külçe Altın kategorimizi inceleyebilirsiniz.

Meram, Konya

Mağazamızda görün, buradan sipariş verin.

Ürünleri Meram’daki mağazamızda inceleyebilir, internetten verdiğiniz siparişi adresinize getirtebilir ya da mağazadan teslim alabilirsiniz.